Nisan Ayında Gökyüzü

14 nisanda ay marsı örtecek
22’sinde göktaşı yağmuru
28-29-30’unda mars-uranüs birarada

Hasan H. Esenoğlu(*)

Nisan ayında gök olayları günlüğü
 gün saat                                                              
   2   20  DOLUNAY                                           
   3   12  Ay Yer’e en uzak (406285 km)
   3   21  Spica Ay’ın 1.1 derece kuzeyinde       
 10     3  Juno Güneş’e en uzak görünümde       
 10   21  SON DÖRDÜN                                     
 13     5  Neptün Ay’ın 2 derece kuzeyinde       
 14     5  Ay Mars’ı örtecek                               
 17     9  Ay Yer’e en yakın (357140 km)
 17   15  YENİ AY
 23   20   Pollux Ay’ın 2.6 derece kuzeyinde
 24   10   SON DÖRDÜN
 29     5   Mars Uranüs’ün 0.7 derece güneyinde
 30   14   Ay Yer’e en uzak (406195 km)

Gök cisimlerin ilginç konumları
Ay Mars'ı örtecek
14’ünde sabah erken saatte 05:30’da hilal evredeki Ay, 0.5 derece güneyindeki Mars’ı örtecek. Örtülme öncesinde ikili Ay-yıldızlı Türk bayrağı görünümde olacak ta... İki gökcismi doğu tarafta ufuktan 7 derece yüksekte Kova (Aquarius) takım yıldızında yer alacak. Mars’ın parlaklığı +1.1 kadir. Örtülme, Güneş doğuncaya kadar yarım saat süreliğine Asya’nın güney ve doğusundan, Hindistan’dan ve Afrika’nın doğu ucundan izlenebilecek. Görünümleri de bu sayfada resimde verildi, ayrıca örtülme resimlerine ve bilgilerine internetten ulaşılabilir...
Mars-Uranüs yakın konumda
28-29-30 Nisan’da sabah 06 civarında Mars ve Uranüs birarada olacak. İkili güneydoğu tarafta ufuktan yaklaşık 19 derece yüksekte Kova takım yıldızında yer alacak. Kırmızı renkli Mars’ın yanında sönük Uranüs’ü teleskopla bulmak kolay olacak.

Aylık gökbilim takvimi
Nisan ayı boyunca Ay’ın evreleri
resimde verildi. Yeniay-ilk ve son dördün-dolunay evrelere ulaşma saatleri de belirtildi. Gece gökyüzü parlaklığı bu evrelerden kestirilebilir ve uygun gözlem geceleri seçilebilir… Resimdeki fotoğraflar çeşitli gökbilim sitesinden alıntıdır.

Nisan ayında gezegenler
Venüs
, ay boyunca Güneş’ten gittikçe uzaklaşacak. Gezegen Güneş battıktan hemen sonra saat 20 civarında sırasıyla Balıklar Koç (Aries) ve Boğa (Taurus) takım yıldızlarında 2 saat süreliğine görülecek. Venüs ufuktan en fazla 38 derece yüksekte ve tam batıda –4.1 kadir değişmeyen parlaklığı ile gökyüzünde adeta ışıldayacak. Belki bu yüzden bu parlak gezegene akşamın bir habercisi olarak “akşam yıldızı” denilmiş... bir de “iyi dostlar gökyüzündeki yıldızlara benzer, herkes çekildiğinde ilk görünenler onlardır” özlü sözün vurgusunu da yansıtıyor olmalı bu akşam yıldızı!... Venüs ayrıca teleskopla bakıldığında son dördüne yakın evrede görülecek. Venüs ve bulunduğu burç gök atlasında verildi.
Mars, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan önce saat 06 civarında bir saat kadar görülebilecek. +1.1 kadir sabit parlaklıklı gezegen, güneydoğu tarafta ufuktan en fazla 19 derece yüksekte sırasıyla Oğlak (Capricornus) ve Kova takım yıldızlarında yer alacak. Gezegen ayrıca dolunaya yakın evre görünümünde.
Jüpiter, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde gece yarısından sonra Güneş doğuncaya kadar özellikle 05 civarında 5 saat süreliğine gözlenebilecek. –2.4 kadir parlaklıklı gezegen, güney tarafta ufuktan en fazla 27 derece yüksekte Yılancı (Ophiuchus) takım yıldızında yer alacak.
Satürn, ay boyunca Güneş’e yakınlaşacak. Gezegen, görülme süresi azalacak şekilde güneydoğudan batıya 133 derece kadar geniş bir aralıkta izlenebilecek. Satürn akşam ve gece yarısı sonrasına kadar yaklaşık 7 saat süreliğine, ufuktan en fazla 66 derece yüksekte Aslan (Leo) takım yıldızında (yıl boyunca da aynı burçta kalarak) görülecek. Gezegenin parlaklığı da +0.3 kadir. Satürn ve bulunduğu burç gök atlasında verildi.
Uranüs, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan hemen önce kısa süreliğine teleskop eşliğinde görülebilir. +5.9 kadir parlaklıklı sönük gezegen ufuktan en fazla 20 derece yüksekte güneydoğu tarafta Kova takım yıldızında (yıl sonuna kadar da aynı burçta) yer alacak.
Neptün, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan hemen önce bir saat kadar süreliğine teleskop eşliğinde izlenebilir. +7.9 kadir parlaklıklı sönük gezegen ufuktan en fazla 27 derece yüksekte güneydoğu tarafta Oğlak takım yıldızında (yıl sonuna kadar da aynı burçta) yer alacak.

Gezegenlerin görüleceği zamanlar bu sayfada çizelgede verildi. Güneş doğmadan önceki sabah saatlerinde gökyüzü gezegen zengini görünüyor...

Akşam

Gece

Sabah

Venüs

Satürn

Jüpiter

Satürn

Mars

Jüpiter

Uranüs (11-30)

Neptün

Göktaşı yağmuru, Çalgı (Lyra) takım yıldızı civarından yağan Lyridler isimli göktaşı yağmuru 16–25 Nisan arası görülebilir. En yüksek sayıya ise 22 Nisan’da ulaşır: saatte 18 veya daha fazla göktaşı görülebilir. Bilindiği gibi yağmurlar dışında tüm gece boyunca ancak 6-7 kadar göktaşı görülebilmekte. Lyridler göktaşı yağmuru 2003 yılında en bol olarak gözlenmişti, dört yıl aradan sonra bu yıl daha az bir yağış beklenebilir. Bu göktaşı yağmurunu izlemek isteyen okuyucular, özellikle 22 Nisan’da gece yarısına doğru kuzeydoğu tarafta ufka yakın yükseklikteki Çalgı takım yıldızı bölgesine bakabilirler. Çalgı takım yıldızı tüm gece boyunca yükselerek gökyüzünde kalacağından, bu göktaşı yağmuru sabah Güneş doğuncaya kadar izlenebilir. Çalgı takım yıldızı bu sayfadaki gök atlasında belirtildi. Ayrıntılı bilgi için Uluslararası Göktaşı Kuruluşu’nun “http://www.imo.net” adresine bakılabilir.

Gök atlası, 15 Nisan gece saat 22:00 için verildi. Ay boyunca gök cisimlerin konumlarını bulabilirsiniz. Bu sanal gök atlasını yukarıdaki tarih ve saatte gerçeği ile karşılaştırmak uzayı kavramada yararlı olur. Bu iş için gök atlasına gökyüzüne bakar şekilde doğru yönlerde yukarıya kaldırarak eşleştirmek yeterli… Hareketli cisimlerin (yapay uydular dahil ki görülmeleri alışmışlığın dışında heyecan verici...) gecelik yolları üzerindeki sabit duran parlak yıldızların/takım yıldızların arasından ilerleyişleri gün ve gün işaretlenmeleri ile bu cisimlerin yol izleri de belirlenebilir ve gelecek gecelerde nerede olacağı kestirilebilirde… Gök atlasında ayrıca Büyük Ayı (Ursa Major), Küçük Ayı (Ursa Minor), Kutup yıldızı (Polaris) ve bu ay görülebilecek burçlar da verildi. Gök atlasında yer alan ve hep gökyüzünde kalan Büyük Ayı takım yıldızını gece uzun süre ile yer değiştirdiğini ara ara izlemek aslında Yer’in döndüğü bilgisini gözlemleyerek/deneyleyerek öğrenmede öncelenebilir... Büyük Ayı takım yıldızı Kutup yıldızını gösteriyor olması yardımıyla yön bulma bilgisi de kullanılabilir...

Güncel
1) İstanbul Kültür Üniversitesi “II.Uluslararası Katılımlı Amatör Astronomi Sempozyumu (AAS2007)” ve “Amatör Teleskop Yapımı Çalıştayı (ATY)” düzenlemekte. Duyuru ve başvurular
http://fen-edebiyat.iku.edu.tr/aas2007 adresinde yer almakta.
2) Geçtiğimiz ay 3-4 Mart’ta gerçekleşen en son ki tam Ay tutulmasının tamamı Riyat’tan gözlemlendi ve tüm evrelerini verecek yeterlikte ve ayrıntıda
resimleri de alındı. Bazıları seçilerek biraya getirildi ve görünümü bu sayfada verildi.

Günün astronomi resmi http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ adresinden günlük olarak izlenebilir ki güne günaydın demenin en güzel adresi... Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi ile Tübitak Ulusal Gözlemevi’nce hazırlanan 2007 yılı gök olayları yıllığı http://www.tug.tubitak.gov.tr/haber.php?id=75 adresinden indirilebilir. Tübitak Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü haberlerine http://www.bilten.metu.edu.tr/ adresinden ulaşılabilir. Güncel gökbilim gelişmeleri de http://www.tug.tubitak.gov.tr/ adresinde yer verilmekte.

Bu yazıda kaynakça olarak kısmen “The Astronomical Almanac 2007”den yararlanıldı. Eldeki arazi dürbünleri bile bizleri heyecanlandırırken onların büyükleri durumundaki teleskoplar herhalde büyük mutluluklar saçmalı!... Sahiplenmenin zamanı artık: yüzünü/ilgisini/yatırımını/dürbününü/teleskopunu gökyüzüne çeviren “ilkler” bugün öndeler!... erken yola çıkan yol alıyor... iyi gözlem dileğiyle...

*  Astronom Dr., İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü (İzinli) ve
    Assist. Prof.., King Saud University College of Science Department of Physics and Astronomy
    (
esenoglu@istanbul.edu.tr)

                                              

                                                                            DOĞAN ARAR

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !