11/10/2008 - Zincirleme Tutulma

Zincirleme Tutulma

Dün gece Dolunay Dünya'nın gölgesine girerek dünya çapında gözlenebilen(Amerika kıtası hariç) %81'lik bir tutulma meydana getirdi. Aslında dün gece 2 tutulma yaşanmıştı. Bunlardan bir diğeri ise Neptün tutulması yani Neptün'ün Ay tarafından örtülmesiydi.           Fotoğraf: Alp Akoğlu Neptün'ün Ay tarafından örtülmesi dün akşam saat 20:15 sularında başladı ve yaklaşık bir saat sürdü. Saatler 21:15'igösterdiğinde Ay Neptün'ün önünden çekildi ve yaklaşık 1 saat 15 dakika sonra Dünya'nın gölgesine girmeyebaşladı. Aslında Ay Neptün'ün önünden çekilmeden Dünya'nın yarı gölge konisinin içine girmiye başlamıştı(21:13).   Topluluk üyelerimizden Sedat Canlı tutulma ortasında Neptün ve Ay'ı aynı kare içerisinde yakalamayı başardı. Neptün Ay'ın sağında mavi bir nokta olarak gözüküyor.                                                                                                                                DOĞAN ARAR

11/10/2008 - JULES VERNE

Elveda Jules Verne

Pazartesi günü öğlen saatlerinde Jules Verne kargo taşıyıcısı son yolculuğuna uğurlandı. Jules Verne, Uluslararası Uzay İstasyonu'na kenetlenen tarihteki ilk robotik araç olma özelliğini taşıyor. Araç hiç bir insan yardımı olmadan uzaktan kumandayla kenetlendi.  UUİ'ye 2 tonluk erzak taşıyan araç UUİ'den ayrıldıktan sonra da uzay istasyonunun çöplerini kendisiyle beraber götürdü. Jules Verne kontrollü bir şekilde atmosfere girerek büyük bir alev topu şeklinde yanarak tarihe karıştı.     Jules Verne'nin NASA'ya ait DC-8 uçağındaki bilimadamları tarafından yanarken çekilmiş fotoğrafı. ESA

8/10/2008 - Evrenin Yaratılışı

Kur’an hayatın her alanında insanın düşünce ve bilgiye göre hareket etmesini emreder. Yerin ve göklerin yaratılışı üzerinde düşünmemizi emreden ayetlerin hedeflediği amaç, insanların yaratıcıdan izler görerek O’nu bulmasıdır. Aklını en çok kullananlar, bilgiyi en çok elde edenlerdir ve:

“Allah’ın kulları arasında O’na (karşı gelmekten) en çok korkanlar alimlerdir.”

İslam dini aklın kullanılmasını ısrarla emreder. Kur'an-ı Kerim, düşünen ve olaylar hakkında akıl yürüterek ders çıkaranları övmüştür. Kur’an’da pek çok ayette “düşünmez misiniz”, “anlamaz mısınız”, "aklınızı kullanmaz mısınız” ihtarları yer alır.

Düşünsel anlamda insan aklına hitap eden Kur'an ayetlerinin sayısı 750’yi aşkındır. Bu ayetlerde Yüce Allah, evrendeki çeşitli varlıkları örnek verir, onlar üzerinde düşünmemizi ister. İnsanın kendi yaratılışına bakmasını, doğmadan önceki halini ve daha sonra hayat içinde yol aldığı aşamaları incelemesini teklif eder. Evrenin her yanında bulunan yaratıcımıza ait izleri bir türlü göremeyen inkarcılarla ilgili olarak, Yüce Allah sitemle şöyle buyurur:

“Onların kalpleri var ama onunla idrak etmiyorlar, onların gözleri var fakat onlarla görmüyorlar; onların kulakları var fakat onlarla duymuyorlar. Sanki hayvan sürüsü... hayır, belki onlardan da aşağı! Körcesine dalıp gitmiş olanlar işte böyledir.” (Araf, 179)

Yüce Allah, putların önünde saygıyla eğilen, onlarda büyük güçler gören, istekleri ve dileklerinin gerçekleşmesi için putlara yalvarıp yakaran müşrikleri, omuzlarından tutup sarsarcasına şöyle buyuruyor:

“Ey İnsanlar! işte size bir örnek veriliyor: onu dinleyin şimdi: Sizin Allah’tan başka yalvarıp yakardığınız bütün o (düzmece) varlıklar, hepsi bir araya gelseler bir sinek bile yaratamazlar (değil mi?) Hatta bir sinek onlardan bir şey kapacak olsa onu bile geri alamazlar! Başvurup isteyen de güçsüz, başvurulan ve istenen de...” (Hacc 73)

Kur’an sadece Allah’a iman konusunda değil, konuşmalarımızda, yargılarımızda ve karşılaştığımız problemlerin çözümünde aklımızı kullanmamızı, önyargılar ve peşin hükümlerle hareket etmemizi emreder. Bu konuda Kur’an yine putperestleri kınayarak:

“Onların çoğu zanna (temelsiz inançlara, peşin hükümlere) dayanırlar. Halbuki zan, hakikat karşısında hiçbir şey ifade etmez.” buyurur.

Bizler, Allah’ın canlılar içinde sadece biz insanlara bağışladığı aklımızı, doğru bir şekilde kullanmalıyız. Bilmeliyiz ki akıl büyük bir nimettir ve her nimet gibi sorumluluğu bulunmaktadır:

“Güneşi ve onun aydınlık veren parlaklığını düşün...
Ve güneş(in ışığını yansıtan) ayı...
Dünyayı gün ışığına çıkaran gündüzü düşün...
Ve onu karanlığa boğan geceyi...
Gökyüzünü ve onun harika yapısını düşün...
Ve yeryüzünü, onun (uçsuz bucaksız) genişliğini...
İnsan benliğini düşün, onun nasıl (yaratılma) amacına uygun olarak şekillendiğini... Ve nasıl ahlâkî zaaflarla olduğu kadar Allah’a sorumluluk bilinciyle donatıldığını düşün...
Her kim (benliğini) arındırırsa kesinlikle mutluluğa erişir; onu (karanlığa) gömen ise hüsrandadır.” (Şems, 1-10)

                                                                                                                               Anlatım: Dr. Ali Kuzudişli

25/4/2008 - Yeni Astronomi Blogumuz 12 Mayıs'ta Hizmetinizde....

Yeni Amatör Astronomi topluluğumuz "AstroSpace"adlı topluluğun yeni çalışmaları 12 Mayıs'ta sizlerle buluşacak.

                                                                                           DOĞAN ARAR

                                                                                       AstroSpace Yöneticisi

13/4/2007 - Nisan Ayında Gökyüzü

14 nisanda ay marsı örtecek 22’sinde göktaşı yağmuru 28-29-30’unda mars-uranüs birarada Hasan H. Esenoğlu(*) Nisan ayında gök olayları günlüğü  gün saat                                                                  2   20  DOLUNAY                                               3   12  Ay Yer’e en uzak (406285 km)    3   21  Spica Ay’ın 1.1 derece kuzeyinde         10     3  Juno Güneş’e en uzak görünümde         10   21  SON DÖRDÜN                                       13     5  Neptün Ay’ın 2 derece kuzeyinde         14     5  Ay Mars’ı örtecek                                 17     9  Ay Yer’e en yakın (357140 km)  17   15  YENİ AY  23   20   Pollux Ay’ın 2.6 derece kuzeyinde  24   10   SON DÖRDÜN  29     5   Mars Uranüs’ün 0.7 derece güneyinde  30   14   Ay Yer’e en uzak (406195 km) Gök cisimlerin ilginç konumları Ay Mars'ı örtecek 14’ünde sabah erken saatte 05:30’da hilal evredeki Ay, 0.5 derece güneyindeki Mars’ı örtecek. Örtülme öncesinde ikili Ay-yıldızlı Türk bayrağı görünümde olacak ta... İki gökcismi doğu tarafta ufuktan 7 derece yüksekte Kova (Aquarius) takım yıldızında yer alacak. Mars’ın parlaklığı +1.1 kadir. Örtülme, Güneş doğuncaya kadar yarım saat süreliğine Asya’nın güney ve doğusundan, Hindistan’dan ve Afrika’nın doğu ucundan izlenebilecek. Görünümleri de bu sayfada resimde verildi, ayrıca örtülme resimlerine ve bilgilerine internetten ulaşılabilir... Mars-Uranüs yakın konumda 28-29-30 Nisan’da sabah 06 civarında Mars ve Uranüs birarada olacak. İkili güneydoğu tarafta ufuktan yaklaşık 19 derece yüksekte Kova takım yıldızında yer alacak. Kırmızı renkli Mars’ın yanında sönük Uranüs’ü teleskopla bulmak kolay olacak. Aylık gökbilim takvimi Nisan ayı boyunca Ay’ın evreleri resimde verildi. Yeniay-ilk ve son dördün-dolunay evrelere ulaşma saatleri de belirtildi. Gece gökyüzü parlaklığı bu evrelerden kestirilebilir ve uygun gözlem geceleri seçilebilir… Resimdeki fotoğraflar çeşitli gökbilim sitesinden alıntıdır. Nisan ayında gezegenler Venüs, ay boyunca Güneş’ten gittikçe uzaklaşacak. Gezegen Güneş battıktan hemen sonra saat 20 civarında sırasıyla Balıklar Koç (Aries) ve Boğa (Taurus) takım yıldızlarında 2 saat süreliğine görülecek. Venüs ufuktan en fazla 38 derece yüksekte ve tam batıda –4.1 kadir değişmeyen parlaklığı ile gökyüzünde adeta ışıldayacak. Belki bu yüzden bu parlak gezegene akşamın bir habercisi olarak “akşam yıldızı” denilmiş... bir de “iyi dostlar gökyüzündeki yıldızlara benzer, herkes çekildiğinde ilk görünenler onlardır” özlü sözün vurgusunu da yansıtıyor olmalı bu akşam yıldızı!... Venüs ayrıca teleskopla bakıldığında son dördüne yakın evrede görülecek. Venüs ve bulunduğu burç gök atlasında verildi. Mars, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan önce saat 06 civarında bir saat kadar görülebilecek. +1.1 kadir sabit parlaklıklı gezegen, güneydoğu tarafta ufuktan en fazla 19 derece yüksekte sırasıyla Oğlak (Capricornus) ve Kova takım yıldızlarında yer alacak. Gezegen ayrıca dolunaya yakın evre görünümünde. Jüpiter, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde gece yarısından sonra Güneş doğuncaya kadar özellikle 05 civarında 5 saat süreliğine gözlenebilecek. –2.4 kadir parlaklıklı gezegen, güney tarafta ufuktan en fazla 27 derece yüksekte Yılancı (Ophiuchus) takım yıldızında yer alacak. Satürn, ay boyunca Güneş’e yakınlaşacak. Gezegen, görülme süresi azalacak şekilde güneydoğudan batıya 133 derece kadar geniş bir aralıkta izlenebilecek. Satürn akşam ve gece yarısı sonrasına kadar yaklaşık 7 saat süreliğine, ufuktan en fazla 66 derece yüksekte Aslan (Leo) takım yıldızında (yıl boyunca da aynı burçta kalarak) görülecek. Gezegenin parlaklığı da +0.3 kadir. Satürn ve bulunduğu burç gök atlasında verildi. Uranüs, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan hemen önce kısa süreliğine teleskop eşliğinde görülebilir. +5.9 kadir parlaklıklı sönük gezegen ufuktan en fazla 20 derece yüksekte güneydoğu tarafta Kova takım yıldızında (yıl sonuna kadar da aynı burçta) yer alacak. Neptün, ay boyunca Güneş’ten uzaklaşacağından görülme süresi artacak şekilde Güneş doğmadan hemen önce bir saat kadar süreliğine teleskop eşliğinde izlenebilir. +7.9 kadir parlaklıklı sönük gezegen ufuktan en fazla 27 derece yüksekte güneydoğu tarafta Oğlak takım yıldızında (yıl sonuna kadar da aynı burçta) yer alacak. Gezegenlerin görüleceği zamanlar bu sayfada çizelgede verildi. Güneş doğmadan önceki sabah saatlerinde gökyüzü gezegen zengini görünüyor... Akşam Gece Sabah Venüs Satürn Jüpiter Satürn Mars Jüpiter Uranüs (11-30) Neptün Göktaşı yağmuru, Çalgı (Lyra) takım yıldızı civarından yağan Lyridler isimli göktaşı yağmuru 16–25 Nisan arası görülebilir. En yüksek sayıya ise 22 Nisan’da ulaşır: saatte 18 veya daha fazla göktaşı görülebilir. Bilindiği gibi yağmurlar dışında tüm gece boyunca ancak 6-7 kadar göktaşı görülebilmekte. Lyridler göktaşı yağmuru 2003 yılında en bol olarak gözlenmişti, dört yıl aradan sonra bu yıl daha az bir yağış beklenebilir. Bu göktaşı yağmurunu izlemek isteyen okuyucular, özellikle 22 Nisan’da gece yarısına doğru kuzeydoğu tarafta ufka yakın yükseklikteki Çalgı takım yıldızı bölgesine bakabilirler. Çalgı takım yıldızı tüm gece boyunca yükselerek gökyüzünde kalacağından, bu göktaşı yağmuru sabah Güneş doğuncaya kadar izlenebilir. Çalgı takım yıldızı bu sayfadaki gök atlasında belirtildi. Ayrıntılı bilgi için Uluslararası Göktaşı Kuruluşu’nun “http://www.imo.net” adresine bakılabilir. Gök atlası, 15 Nisan gece saat 22:00 için verildi. Ay boyunca gök cisimlerin konumlarını bulabilirsiniz. Bu sanal gök atlasını yukarıdaki tarih ve saatte gerçeği ile karşılaştırmak uzayı kavramada yararlı olur. Bu iş için gök atlasına gökyüzüne bakar şekilde doğru yönlerde yukarıya kaldırarak eşleştirmek yeterli… Hareketli cisimlerin (yapay uydular dahil ki görülmeleri alışmışlığın dışında heyecan verici...) gecelik yolları üzerindeki sabit duran parlak yıldızların/takım yıldızların arasından ilerleyişleri gün ve gün işaretlenmeleri ile bu cisimlerin yol izleri de belirlenebilir ve gelecek gecelerde nerede olacağı kestirilebilirde… Gök atlasında ayrıca Büyük Ayı (Ursa Major), Küçük Ayı (Ursa Minor), Kutup yıldızı (Polaris) ve bu ay görülebilecek burçlar da verildi. Gök atlasında yer alan ve hep gökyüzünde kalan Büyük Ayı takım yıldızını gece uzun süre ile yer değiştirdiğini ara ara izlemek aslında Yer’in döndüğü bilgisini gözlemleyerek/deneyleyerek öğrenmede öncelenebilir... Büyük Ayı takım yıldızı Kutup yıldızını gösteriyor olması yardımıyla yön bulma bilgisi de kullanılabilir... Güncel 1) İstanbul Kültür Üniversitesi “II.Uluslararası Katılımlı Amatör Astronomi Sempozyumu (AAS2007)” ve “Amatör Teleskop Yapımı Çalıştayı (ATY)” düzenlemekte. Duyuru ve başvurular http://fen-edebiyat.iku.edu.tr/aas2007 adresinde yer almakta. 2) Geçtiğimiz ay 3-4 Mart’ta gerçekleşen en son ki tam Ay tutulmasının tamamı Riyat’tan gözlemlendi ve tüm evrelerini verecek yeterlikte ve ayrıntıda resimleri de alındı. Bazıları seçilerek biraya getirildi ve görünümü bu sayfada verildi. Günün astronomi resmi http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ adresinden günlük olarak izlenebilir ki güne günaydın demenin en güzel adresi... Tübitak Bilim ve Teknik Dergisi ile Tübitak Ulusal Gözlemevi’nce hazırlanan 2007 yılı gök olayları yıllığı http://www.tug.tubitak.gov.tr/haber.php?id=75 adresinden indirilebilir. Tübitak Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü haberlerine http://www.bilten.metu.edu.tr/ adresinden ulaşılabilir. Güncel gökbilim gelişmeleri de http://www.tug.tubitak.gov.tr/ adresinde yer verilmekte. Bu yazıda kaynakça olarak kısmen “The Astronomical Almanac 2007”den yararlanıldı. Eldeki arazi dürbünleri bile bizleri heyecanlandırırken onların büyükleri durumundaki teleskoplar herhalde büyük mutluluklar saçmalı!... Sahiplenmenin zamanı artık: yüzünü/ilgisini/yatırımını/dürbününü/teleskopunu gökyüzüne çeviren “ilkler” bugün öndeler!... erken yola çıkan yol alıyor... iyi gözlem dileğiyle... *  Astronom Dr., İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü (İzinli) ve     Assist. Prof.., King Saud University College of Science Department of Physics and Astronomy     (esenoglu@istanbul.edu.tr)

DOĞAN ARAR